Lang geleden denk ik, maar deze is voor de "techneuten" onder jullie. Voor hen die, net als ik, 's nachts badend in het zweet (zoals een beest, zie hier), krijsend wakker worden door weeral een nachtmerrie over, jawel u leest het goed: verlies van digitale gegevens. Foto's dus in mijn geval. Alle gekheid op een stokje, ik mag er niet aan denken dat ik een deel, of God sta me bij, ALLE foto's zou verliezen die ik ooit gemaakt heb. Het veilig stellen van die foto's neemt dan ook een heel groot deel in van de workflow van de hedendaagse fotograaf, en daarover gaat dus dit artikel.
"De digitale fotografie heeft alles toch makkelijk gemaakt, ge moet alleen nog op het knopje duwen." Veel gehoorde uitspraak, geloof het of niet. Begrijp me niet verkeerd: ik ben de eerste om te bevestigen dat het digitale tijdperk ongeziene mogelijkheden en technieken met zich mee brengt die vroeger ondenkbaar, of toch op zijn minst onbereikbaar waren voor de meesten onder ons. Maar aan de andere kant: je stak je negatiefjes, die je meestal liet ontwikkelen door een vaklabo, in een speciale map. Die ging op zijn beurt, in het beste geval, in een kluis en daarmee was (een beetje kort door de bocht) de backup-kous af. De negatieven (of dia's) waren het enige origineel, dus die bleven veelal netjes bij de fotograaf (bij particuliere fotografie toch). Geen vragen naar kopietjes of cd-tjes. Gewoon. Simpel.
Vandaag? Je komt thuis van een fotoshoot of reportage, met een aantal geheugenkaartjes. Vol of leeg, die kleine rotdingen zien er allemaal hetzelfde uit, maar dat bespreek ik elders al. Hoewel het best mogelijk is om die dingen gewoon zo naar het labo te sturen en afdrukjes terug te verwachten, is de weg naar het eindresultaat voor iet-of-wat beroepsfotograaf nog lang, zeer lang. Dat we onze foto's "bewerken" spreekt voor zich, maar tussen shoot en nabewerking zit nog een stap die heel veel mensen uit het oog verliezen: archivering. Lees: opslag en backup. Voor die archivering bestaat geen goeie of slechte methode, dit is volledig persoonlijk en afhankelijk van je eigen voorkeur. Wat ik hier beschrijf is mijn werkwijze: werkt voor mij en ik voel er me goed bij, niet meer of minder.
Goed. To the point. Basisprincipe dat ik altijd aanhoud: op geen enkel moment mag een foto slechts op één locatie of medium opgeslagen zijn. Dit begint in de camera. Een goeie camera heeft tegenwoordig niet één, maar twee sleuven voor een geheugenkaart. Deze zijn (bij mij) zo geconfigureerd dat alle foto's gelijktijdig weggeschreven worden naar beide kaartjes. Als thuis de hond (of de kleine?) een kaartje op wonderbaarlijke wijze zou verorberen, dan is er nog altijd het tweede kaartje met dezelfde foto's. Je snapt ongetwijfeld het punt, ondanks mijn over-the-top-formulering.
Volgende stap: het kaartje / de kaartjes worden gekopieerd naar "de computer". Dat dit via een degelijke kaartlezer (zie een vorig artikel) gebeurt is hier minder aan de orde. Maar de term "kopiëren naar de computer" is niet correct: er wordt gekopieerd naar een externe schijf, NOOIT naar de interne harde schijf van de computer. Deze laatste zal onvermijdelijk ooit vastlopen of problemen veroorzaken, dus nooit gebruiken voor "cruciale data-opslag". Persoonlijk gebruik ik een zogeheten "RAID-systeem" als opslagplaats. Dit is een extern apparaat waarin meerdere, in mijn geval 4, harde schijven zitten. Alle gegevens die op een schijf komen, worden automatisch en volledig ongemerkt gekopieerd naar een andere schijf. De ene schijf is dus altijd een exacte kopie van de andere (RAID 1). Als in dat apparaat dus ooit een schijf de overstap zet naar de eeuwige harde schijf-jachtvelden, dan wordt die defecte schijf gewoon vervangen. Automatisch kopieert het systeem alles weer om van de kopie naar deze schijf, en alles is weer perfect synchroon. Alle foto's staan bij deze dus op twee aparte locaties? Niet helemaal.
Er kan nog altijd iets gebeuren met dit apparaat als geheel: blikseminslag, brand, problemen met de voeding,... Het is dus perfect mogelijk dat dit apparaat het laat afweten: inclusief de perfecte kopieën van alle schijven die erin zaten en waar we toch zo fier op waren. Dus: bij het leegmaken van de kaartjes kopieer ik niet alleen alles naar dit Raid-systeem, maar ook nog eens naar de klassieke, externe harde schijf. Deze wordt enkel bij het leegmaken van kaartjes aan de computer gehangen en aangezet. Als alle gegevens erop staan (en geverifieerd zijn), wordt deze schijf losgekoppeld en NOOIT gebruikt enkel om verloren gegevens terug te halen.
Op deze manier staan alle gegevens op drie verschillende schijven, in twee verschillende apparaten: twee schijven in het RAID-systeem en 1 aparte schijf. De cappaciteit van het RAID-systeem kan nooit groot genoeg zijn, die van de externe schijf is minder cruciaal. Deze zijn tegenwoordig heel betaalbaar, dus als ze vol zijn koop je gewoon een nieuwe. En daarna nog een nieuwe, en nog één,... Het aantal van deze schijven loopt snel op als je veel fotografeert, maar dit biedt je wel een (relatief) grote zekerheid dat je geen gegevens zal verliezen. Trouwens, deze schijven bewaar ik niet in de studio maar "off-site": een andere locatie zodat "als mijn kot afbrandt", ik nog altijd deze schijven heb om gegevens van te recupereren.
Mooi zo, daarmee zijn we klaar. Euh, niet dus. Dit was louter de opslag van originele, niet bewerkte gegevens, zogenaamde "raw data". Nu kunnen we veilig beginnen met de postproductie van de shoot. Mensen die mij wat beter kennen (als fotograaf) weten dat ik bijna exclusief met Lightroom (en Photoshop) werk voor archivering en nabewerking. Al het voorgaande gebeurt trouwens ook automatisch door Lightroom van zodra ik een kaartje in de kaartlezer prop. In Lightroom worden alle bewerkingen opgeslagen in een database: een gigantisch gegevensbestand dat op de schijf van je computer bewaard wordt. Verlies je dit bestand, dan verlies je ook al je bewerkingen, keywords, ratings,... Geen leuk scenario, dus: backup maken. Hiervoor gebruik ik Time Machine van Apple: automatisch en op geregelde tijdstippen (dagelijks voor mij) wordt de hele interne schijf van de computer gekopieerd naar, jawel hoor, een aparte externe harde schijf. Time Machine doet dit trouwens niet alleen automatisch, maar ook "intelligent": enkel veranderde bestanden worden gekopieerd, zodat schijfruimte gespaard wordt.
Tot slot zijn er nog de bewerkingen die niet in Lightroom gebeuren of waarvan Lightroom een nieuw bestand creëert. Deze komen automatisch op het RAID-systeem en kopieer ik als de opdracht afgewerkt is nog eens naar de extra harde schijf waar ook de raw data opstaat.
Hoewel dit allemaal heel omslachtig klinkt, gebeurt dit voor het overgrote deel volledig automatisch en "achter mijn rug". Maar het op poten zetten hiervan vraagt wel structuur en ordelijkheid binnen je workflow, anders wordt het al gauw een rotzooi waar zelfs een digitale kat haar jongen niet zal in terugvinden.
Voor de volledigheid: al mijn externe harde schijven, ook het RAID-systeem, zijn van LaCie. Reden? Degelijk merk waar ik nog nooit problemen mee gehad heb. Maar wat dat betreft: ik geloof niet in "merken": alle merken hebben zwaktes en sterktes. Er lopen ongetwijfeld ontelbaar veel mensen rond die horrorverhalen kunnen vertellen over LaCie-producten. Maar ik niet, en daarom hou ik me aan hun materiaal voorlopig. Dus tot spijt van wie het benijdt: geen supergefundeerde logica hierachter, geen diepgaande analyses en nee jammer genoeg ook geen sponsoring :(
Dit gezegd zijnde wijd ik me weer volledig aan de voorbereiding van de reportage van morgen. ..
Roeland
Posts
